De rol in het energienet

Het veranderende energienet

Nederland is de afgelopen jaren verschoven van een centraal aangestuurd stroomnet naar een steeds meer decentraal systeem, waar miljoenen huishoudens hun eigen energie opwekken. Die transitie brengt nieuwe uitdagingen met zich mee, en thuisbatterijen spelen hierin een belangrijke rol.

Mismatch tussen opwek en verbruik

Het kernprobleem is eenvoudig: de zon schijnt overdag, maar het meeste stroomverbruik vindt 's avonds plaats.

Overdag, tussen 10:00 en 16:00 uur, produceren je panelen veel energie, maar ben je vaak niet thuis of is je verbruik laag. De overtollige stroom gaat het net op. 's Avonds, tussen 18:00 en 23:00 uur, gebruik je veel stroom voor koken, verlichting en apparaten, maar je panelen produceren niets meer. Je moet alles uit het net halen. Dit resulteert in een typisch zelfverbruik van slechts 30 tot 40% van je opgewekte energie.

Een thuisbatterij lost dit op door overdag je overtollige stroom op te slaan en 's avonds beschikbaar te maken. Hierdoor kan je zelfverbruik stijgen naar 70 tot 85%.

De afbouw van de salderingsregeling

Tot 2023 was er weinig urgentie om een batterij aan te schaffen. De salderingsregeling zorgde ervoor dat je teruggeleverde stroom bijna volledig verrekend werd met je afname. Het net fungeerde als een "gratis batterij".

Het kabinet heeft besloten de salderingsregeling per 1 januari 2027 in één keer af te schaffen ¹. Tot en met 2026 geldt nog 100% saldering, maar vanaf 2027 stopt dit volledig. Elke kWh die je teruglevert aan het net wordt dan direct veel minder waard, terwijl elke kWh die je uit het net haalt even duur blijft. In hoofdstuk 17 gaan we uitgebreid in op wat dit betekent en welke vergoedingen ervoor in de plaats komen.

Netcongestie: een groeiend probleem

Op zonnige middagen produceren miljoenen zonnepanelen tegelijk veel stroom. Het stroomnet in sommige wijken kan dit niet meer aan. Dit leidt ertoe dat omvormers worden afgeschakeld, dat er op piekmomenten negatieve stroomprijzen ontstaan en dat nieuwe aansluitingen vertraging oplopen.

Een batterij helpt dit probleem op te lossen door lokaal opslag te bieden. Je slaat je overschot op in plaats van het net te belasten op piekmomenten.

Niet-financiële overwegingen

Naast de financiële kant zijn er ook praktische redenen om een thuisbatterij te overwegen. Bij een stroomstoring kan een batterij met noodstroomfunctie je huis gedeeltelijk draaiende houden. Je bent minder afhankelijk van energieleveranciers en hun prijsschommelingen. En naarmate steeds meer apparaten elektrisch worden, zoals je auto en warmtepomp, wordt lokale opslag belangrijker.

Wat je hebt geleerd

• Het huidige energienet staat onder druk door decentrale opwek
• De mismatch tussen zonne-opwek overdag en verbruik 's avonds is het kernprobleem dat een batterij oplost
• De salderingsregeling stopt volledig in 2027, waardoor eigen opslag waardevoller wordt
• Netcongestie maakt lokale opslag steeds relevanter
• Naast financiële overwegingen zijn er ook praktische redenen zoals noodstroom en minder afhankelijkheid